ลายกระหนกสามตัวหรือกนก
กระหนกหรือกนก แปลว่า ทอง นับเป็นแม่บทของลายไทยที่บรรจุ ก้าน เถา กาบใหญ่ กาบเล็ก กลีบเลี้ยง ตัวกนกและยอดกนกไว้อย่างครบถ้วน โดยปรกติการเขียนแม่ลายกนก ผู้เขียนจะผูกตัวลายร่วมกัน 3 ส่วนอยู่ในลาย ได้แก่
- ตัวเหงา เป็นลายที่อยู่ส่วนล่างมีโครงสร้างที่ม้วนคว่ำหน้าลง แสดงความรู้สึกเศร้า ๆ เหงา ๆ
- ตัวประกบ คือตัวลายส่วนที่ 2 ซึ่งจะประกบอยู่ด้านหลังตัวเหงา เป็นตัวลายที่ส่งให้เกิด ตัวลายที่ 3
- ตัวยอดหรือเปลว คือส่วนปลายสุดของแม่ลายกนก ที่จะเขียนให้สะบัดไหวคล้ายเปลวไฟ ทั้งสามส่วนนี้รวมเรียกกันว่ากนก 3 ตัว ที่สามารถขยายและแบ่งละเอียดออกไปไม่ต่ำกว่า 9 ตัว มีชื่อเรียกต่าง ๆ เช่น กนกเปลว กนกอินทรธนู กนกก้านขด กนกก้ามปู กนกเครือจีน กนกเทศหางโต เป็นต้น